Bệnh tay chân miệng thường có các triệu chứng như: Sốt cao, loét miệng, ho, đau bụng, đau họng … Vì tính chất của bệnh tay chân miệng dễ lây lan và việc phát tán mầm bệnh khá dễ khi có sự tiếp xúc với nguồn bệnh. Do vậy, nhận biết sớm và chăm sóc trẻ mắc bệnh là yếu tố rất quan trọng giúp giảm tỷ lệ mắc, giảm tử vong.

Cách nhận biết trẻ mắc bệnh tay chân miệng

Các dấu hiệu của bệnh tay chân miệng rất dễ nhận biết và bao gồm:

1. Sốt cao:

Sốt nhẹ hoặc sốt cao thường khoảng 38-39°C. Sốt cao không thể hạ là dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng.

2. Loét miệng:

Sau 1 hoặc 2 ngày, các nốt đỏ bắt đầu xuất hiện trong miệng, nhất là quanh lưỡi, lợi và mặt trong má.
Đầu tiên, những nốt này có kích thước bằng chiếc cúc áo nhỏ. Sau đó chúng nhanh chóng phát triển thành những vết loét lớn có màu vàng-xám, bao quanh là một vòng tròn đỏ. Thường sẽ có từ 5-10 vết trong miệng.
Những vết này có thể rất đau khiến trẻ khó ăn, uống và nuốt, khiến trẻ rất khó chịu và quấy khóc. Những vết loét miệng này sẽ hết trong vòng 5-7 ngày.

3. Nổi ban trên da:

Rất nhanh sau khi các nốt loét trong miệng xuất hiện, sẽ thấy nổi những nốt nhỏ màu đỏ trên da của trẻ.

Benh tay chan mieng

Dấu hiệu nhận biết bệnh tay chân miệng

Những vị trí hay gặp những nốt này nhất là ở ngón tay, lòng bàn tay, lòng bàn chân và thỉnh thoảng gặp ở mông và háng. Những nốt này có kích thước khoảng 2-5mm, ở giữa có màu xám sẫm và có hình bầu dục.
Những nốt này thường không đau và không ngứa, mặc dù chúng có thể trở thành những mụn nước nhỏ, đôi khi gây đau và tức. Điều quan trọng là không được làm vỡ những nốt này, vì có thể khiến bệnh lây lan.
Các nốt ban trên da và mụn nước có thể kéo dài tới 10 ngày.

Khi phát hiện trẻ mắc bệnh, gia đình nên đưa con đến khám tại các cơ sở y tế, đặc biệt là tại chuyên khoa Truyền nhiễm trẻ em để được tư vấn kỹ hơn về cách chăm sóc, cách phát hiện triệu chứng nặng để có thể đưa trẻ đến y tế kịp thời, tránh hậu quả đáng tiếc.

Xem thêmNhững điều cần biết về bệnh tay chân miệng ở trẻ em mà các mẹ nên tham khảo

Triệu chứng của bệnh tay chân miệng theo mức độ 

– Bệnh nhẹ ta có thể chăm sóc trẻ ngay tại nhà:

Có tổn thương ở da đi kèm hoặc không kèm sốt. Người chăm trẻ phải được hướng dẫn đầy đủ về cách chăm sóc và điều trị trẻ bị sốt cao tại nhà, cách phát hiện sớm các triệu chứng nặng để đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời khi cần. Ưu điểm của chăm trẻ bệnh nhi tại nhà là trẻ  được hưởng điều kiện vệ sinh tốt hơn, môi trường xung quanh sạch sẽ và đặc biệt là giảm được nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, đặc biệt là các vi khuẩn kháng nhiều loại kháng sinh.

Benh tay chan mieng

Bệnh tay chân miệng

– Bệnh nặng, trẻ cần nhập viện NGAY để điều trị:

Bệnh được đánh giá là nặng khi có các biểu hiện sau:

  • Sốt cao liên tục không thể hạ được.
  • Mệt mỏi không chơi, ngủ nhiều, lơ mơ, ngủ gà….
  • Giật mình
  • Vã mồ hôi, lạnh toàn thân hoặc khu trú ở tay, chân.
  • Thở nhanh, thở bất thường: ngưng thở, thở nông, rút lõm ngực, khò khè….
  • Run chi, run người, ngồi không vững, đi loạng choạng.

Cách phát  hiện các dấu hiệu bệnh tay chân miệng nặng

– Sốt cao không đáp ứng với điều trị: Trẻ sốt trên 38,5 0C kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với thuốc hạ nhiệt như Ibuprofen đường uống cần được đưa đến bệnh viện ngay.

cham soc tre bi tay chan mieng

Trẻ sốt cao khi mắc bệnh tay chân miệng

– Giật mình: đây là dấu hiệu của tình trạng nhiễm độc thần kinh. Chú ý phát hiện triệu chứng này ngay cả khi trẻ đang chơi, quan sát xem tần suất giật mình có tăng theo thời gian hay không.

– Khó thở: có thể là biểu hiện của tình trạng suy tim, rối loạn huyết động… Phát hiệu triệu chứng khó thở bằng cách quan sát các dấu hiệu co rút cơ hô hấp ở mũi ức, trẻ thở khó nhọc, thở nhanh hơn bình thường, cánh mũi phập phồng….

– Rối loạn ý thức: có thể là biểu hiện của viêm não, huyết áp thấp… Cần phát hiện rất sớm từ khi trẻ ngủ gà, chậm chạp.

– Tiểu ít: có thể là biểu dấu hiệu sớm của tình trạng nặng. Tiểu ít là biểu hiện của tình trạng rối loạn huyết động, tụt huyết áp, suy thận. Đánh giá lượng nước tiểu hàng ngày của trẻ bằng cách thu thập nước tiểu vào các dụng cụ có thể đánh giá số lượng như chai nước nhựa.

– Một số dấu hiệu khác: nôn nhiều, nôn khan, yếu chân tay, khó nuốt, đi loạng choạng….

Điều trị và chăm sóc trẻ bị tay chân miệng

Bệnh chân-tay -miệng có thể do nhiều loại virus gây nên và không có thuốc điều trị đặc hiệu.

Tổn thương ở niêm mạc miệng gây đau, khiến trẻ ăn kém, có thể dẫn đến hạ đường máu. Các biện pháp khắc phục:

– Dùng các thuốc giảm đau, sát trùng niêm mạc miệng như nước muối 0,9%, Kamistad…

– Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu như cháo loãng, sữa…

– Vệ sinh da tránh bội nhiễm vi khuẩn: tắm cho trẻ bằng các loại nước có tính sát trùng nhẹ như nước lá chè, lá chân vịt…Dùng dung dịch Betadin bôi các tổn thương ngoài da sau khi tắm.

cham-soc-tre-bi-tay-chan-mieng

Chăm sóc trẻ bị bệnh tay chân miệng

Trẻ bị tay chân miệng nên kiêng ăn gì?

cach-chua-benh-tay-chan-mieng-o-tre

Trẻ bị tay chân miệng nên ăn uống như thế nào?

Nguyên tắc phòng bệnh tay chân miệng:

Hiện chưa có vác xin đặc hiệu phòng bệnh.

Phòng bệnh tay chân miệng lây lan trong cộng đồng:

– Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.

– Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi …

tre-an-gi-khi-mac-tay-chan-mieng

Chăm sóc trẻ khi bị tay chân miệng

– Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

– Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.

– Cách ly trẻ bệnh tại nhà. Không đến nhà trẻ, trường học, nơi các trẻ chơi tập trung trong 10-14 ngày đầu của bệnh.

Tại các cơ sở y tế:

– Khi chăm sóc trẻ, người chăm sóc có thể nhiễm virus gây bệnh. Vì vậy những người này không nên đi lại tự do giữa các phòng bệnh hoặc đi ra ngoài bệnh viện.

– Hạn chế tối đa người nhà vào phòng bệnh. Khi vào thăm bệnh nhi đang điều trị và tiếp xúc với các vật dụng đang sử dụng trong bệnh viện, người tới thăm có thể mang mầm bệnh ra cộng đồng.

– Không nên mang các vật dụng, đồ chơi từ bệnh viện về nhà, nếu mang về thì cần tiệt trùng sạch sẽ.

phong-tranh-benh-tay-chan-mieng-tre-em

6 biện pháp hữu hiệu phòng tránh dịch bệnh tay chân miệng khi vào mùa

Trẻ bị bệnh tay chân miệng có thể lây virus sang người lớn?

Hai người mẹ ở Bến Tre có các triệu chứng bệnh tay chân miệng, nghi lây từ con sau những ngày chăm sóc bé ốm. Chưa xét nghiệm cụ thể để kết luận, song các bác sĩ cho rằng người lớn có thể bị lây nhiễm virus tay chân miệng.

Vài ngày sau khi chăm sóc con mắc bệnh tay chân miệng, mẹ của hai em bé ở Bến Tre bắt đầu trở sốt rồi xuất hiện bóng nước ở lòng bàn tay và chân.

Căn cứ vào các triệu chứng lâm sàng, những bác sĩ chuyên khoa nhiễm tại bệnh viện Bến Tre cho rằng, khả năng hai người mẹ mắc tay chân miệng là rất cao. Song ngành y tế tỉnh vẫn chưa thực hiện các xét nghiệm để khẳng định chính xác bệnh nhân có bị bệnh tay chân miệng hay không.

cham-soc-tre-bi-chan-tay-mieng

Chăm sóc trẻ bị tay chân miệng

Như vậy hiện cả nước có 4 bệnh nhân lớn với các triệu chứng nghi ngờ bị tay chân miệng. Hai người còn lại ở Đà Nẵng và Quảng Ngãi, đang chờ kết quả xét nghiệm mẫu từ Viện Pasteur để có kết luận chính thức.

Vậy người lớn có bị lây bệnh tay chân miệng từ trẻ em?
Các bác sĩ khoa vi sinh miễn dịch Viện Pasteur TP HCM cho biết cần phải thực hiện những xét nghiệm cụ thể nếu muốn khẳng định bệnh nhân có mắc tay chân miệng hay không.

“Theo các tài liệu y khoa trên thế giới, từ trước đến nay bệnh tay chân miệng thường xuất hiện ở trẻ dưới 5 tuổi. Điều này không có nghĩa là bé lớn hơn hoặc người lớn thì không bị virus tấn công và gây bệnh”, một bác sĩ nói.

Tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP HCM, từ đầu năm đến nay đã có hai trường hợp trẻ 11 tuổi và 13 tuổi nhập viện tình trạng nặng, trong đó em 13 tuổi tử vong. Cuối tháng 6, các bác sĩ Trung tâm Y tế dự phòng thành phố phải cảnh báo phụ huynh không được chủ quan khi thấy trẻ lớn có dấu hiệu sốt và nổi bóng nước.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa Nhiễm – Thần Kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho biết, tay chân miệng là bệnh do virus gây nên, có thể lây lan qua tiếp xúc. Như vậy, khi người lớn tiếp xúc với virus gây bệnh thì bản thân cũng đã mang mầm bệnh. Chỉ có điều các thống kê từ trước đến nay cho thấy, trên cơ thể người lớn, virus này ít gây nên triệu chứng sốt, nổi bóng nước và biến chứng như ở trẻ con.

Ông Đỗ Kiến Quốc, khoa y tế công cộng Viện Pasteur TP HCM, cho rằng việc nghiên cứu chủng virus, sự thay đổi độ tuổi mắc bệnh, là rất cần thiết cho công tác phòng chống dịch. Muốn làm điều này cần phải lấy mẫu đều trong mỗi năm để nghiên cứu thì mới có thể đánh giá sự thay đổi của bệnh.

Còn các bác sĩ chuyên khoa Nhiễm cũng cho rằng, để xác định bệnh tay chân miệng có gây bệnh cho người lớn không cần phải theo dõi một thời gian từ các bệnh viện.

Tiến sĩ Trần Ngọc Hữu, Viện trưởng Viện Pasteur cho biết, tính từ đầu năm đến nay , 20 tỉnh thành phía Nam đã có 17.651 ca mắc bệnh tay chân miệng với 59 ca tử vong.

“Bệnh tay chân miệng trở thành vấn đề nóng cần được quan tâm”, ông Hữu nói.